Het cijfer dat het succes van het hele beleid meet
Kanalisatie is het ene cijfer waaraan je kunt aflezen of het Nederlandse gokbeleid werkt. Het meet welk deel van de spelers en het geld binnen het legale, beschermde veld blijft, en welk deel weglekt naar het illegale circuit. En hier zit een verontrustende ontwikkeling: gemeten naar geld daalt de kanalisatie, en methoden als Sofort spelen een rol in die uitstroom.
Het woord klinkt technisch, maar het idee is simpel. De overheid wil zoveel mogelijk spelers binnen de legale markt houden, omdat daar de bescherming zit: limieten, uitsluiting, toezicht. Kanalisatie is de maatstaf voor hoe goed dat lukt. Een hoge kanalisatie betekent dat het beleid werkt; een dalende kanalisatie is een alarmsignaal dat spelers en geld de verkeerde kant op bewegen.
In dit artikel leg ik uit wat kanalisatie precies is, waarom het cijfer er anders uitziet als je naar geld kijkt dan als je naar spelers kijkt, en welke rol betaalmethoden zoals Sofort spelen in de uitstroom naar het illegale aanbod. Want achter dat ene percentage schuilt het hele verhaal van de gezondheid van de Nederlandse gokmarkt.
Wat is kanalisatie
Kanalisatie is het aandeel van de gokactiviteit dat plaatsvindt binnen het legale, gereguleerde circuit. Je kunt het op twee manieren meten, en juist dat onderscheid maakt het interessant. Gemeten naar het aantal spelers ligt de kanalisatie hoog: ongeveer 94% van de spelers speelt uitsluitend bij legale aanbieders. Maar gemeten naar geld, naar het brutospelresultaat, ligt het lager, rond de 49%, gedaald van 51% eind 2024.
Die twee cijfers naast elkaar vertellen een verhaal dat je met een enkel getal zou missen. De overgrote meerderheid van de spelers blijft netjes binnen de legale markt, maar het geld is veel schever verdeeld. Bijna de helft van het omgezette geld bevindt zich buiten het legale circuit, terwijl maar een kleine minderheid van de spelers daar speelt. Met andere woorden: een relatief kleine groep spelers is verantwoordelijk voor een onevenredig groot deel van het illegale geldverkeer.
Dat is precies waarom je nooit op een enkel kanalisatiecijfer moet afgaan. Wie alleen de 94% naar spelers ziet, denkt dat alles in orde is. Wie alleen de 49% naar geld ziet, denkt dat het beleid faalt. De werkelijkheid zit ertussenin: de meeste mensen spelen legaal, maar er is een groep, vaak de zwaardere spelers, die met grote bedragen naar het illegale circuit uitwijkt. En juist die groep loopt het meeste risico.
Het verschil tussen de twee meetwijzen is dus niet een statistische curiositeit, maar de kern van het probleem. De bescherming van het beleid bereikt de meeste spelers, maar lekt weg bij de groep die in geldtermen het zwaarst speelt. Voor de toezichthouder is dat een dubbele opgave: het hoge aandeel spelers vasthouden en tegelijk voorkomen dat het geld, en daarmee de zwaarste spelers, wegstroomt naar een omgeving zonder vangnet.
Het is ook nuttig te weten waarom de overheid zo op kanalisatie stuurt en niet simpelweg al het gokken probeert te verbieden. De gedachte achter het Nederlandse beleid is dat een verbod het gokken niet laat verdwijnen, maar ondergronds duwt, naar plekken zonder enige bescherming. Door een gereguleerde, legale markt aan te bieden, probeert de overheid spelers naar een veilige omgeving te leiden in plaats van ze de illegaliteit in te jagen. Kanalisatie is daarmee niet alleen een meetcijfer, maar de hele filosofie van het beleid in een getal gevat: hoe beter de legale markt mensen aantrekt en vasthoudt, hoe minder schade er in het ongereguleerde circuit ontstaat. Een dalende kanalisatie betekent dat die filosofie onder druk staat.
Geld versus spelers
Laten we de geldkant verder uitdiepen, want daar zit het echte alarm. In de eerste helft van 2025 werd op de illegale online markt naar schatting €617 miljoen aan geld van Nederlandse spelers omgezet, tegenover €600 miljoen bij de legale operators. De illegale markt is in geldtermen dus groter geworden dan de legale. Dat is een kantelpunt dat alle aandacht verdient.
Hoe kan het dat de meeste spelers legaal spelen, maar het meeste geld illegaal omgaat? Het antwoord ligt in wie er naar het illegale circuit uitwijkt. Het zijn niet de gelegenheidsspelers met kleine bedragen, maar vaker de intensieve spelers met grote inzetten. Eén speler die met grote bedragen op een illegaal platform speelt, weegt in de geldcijfers zwaarder dan tientallen kleine legale spelers. Daardoor kan het geld wegstromen terwijl de spelersaantallen stabiel ogen.
Dit is een gevaarlijke dynamiek, want juist de zwaardere spelers hebben de bescherming van de legale markt het hardst nodig. Het zijn de mensen voor wie limieten, uitsluiting en toezicht het meeste verschil maken, en het zijn precies zij die het illegale circuit opzoekt waar al die bescherming ontbreekt. De daling van de kanalisatie naar geld is dus niet alleen een economisch probleem, maar vooral een probleem van spelersbescherming.
De oorzaak van die uitstroom hangt samen met de strengere regels en de hogere belasting die de legale markt onder druk zetten. Spelers die de legale beperkingen als knellend ervaren, wijken uit naar een omgeving zonder die beperkingen. Dat hele mechanisme van marktdruk en uitwijk behandel ik diepgaand in mijn artikel over de kansspelbelasting en de invloed op de speler, want de belasting is een van de motoren achter de dalende kanalisatie naar geld.
De rol van betaalmethoden
Welke rol spelen betaalmethoden in dit verhaal? Een grotere dan je zou denken, en Sofort is daar een treffend voorbeeld van. Sofort als zelfstandige methode is afgebouwd, met sinds 1 oktober 2024 een complete uitschakeling, en bestaat niet meer in het legale circuit. Toch duikt de naam nog op, en juist daar wordt hij een kanaal voor de uitstroom.
De redenering is als volgt. Illegale platforms die Nederlandse spelers willen bedienen, hebben een manier nodig om geld binnen te krijgen. Omdat ze geen toegang hebben tot de legale infrastructuur op de normale manier, grijpen ze vaak naar methoden die buiten het reguliere kader vallen, en de belofte van een methode als Sofort is daar een onderdeel van. De aanwezigheid van Sofort op zo’n platform fungeert als lokmiddel voor spelers die de oude methode zoeken, en als kanaal om hen het illegale circuit in te trekken.
Zo wordt de betaalmethode meer dan een technisch detail; het wordt een schakel in de uitstroom. Een speler die naar Sofort zoekt en het alleen nog vindt bij een illegaal platform, wordt via die zoektocht het onbeschermde circuit ingeleid. De methode die ooit legitiem was, dient nu als wegwijzer naar precies de plekken waar de kanalisatie weglekt. Dat maakt het belangrijk om te begrijpen dat de zoektocht naar Sofort vandaag vaak eindigt op de verkeerde plek.
De bredere les is dat betaalmethoden en kanalisatie nauw samenhangen. Een gezonde legale markt leunt op vertrouwde, gereguleerde methoden zoals iDEAL, terwijl het illegale circuit zich bedient van verdwenen of buitenreguliere methoden om spelers binnen te halen. Wie binnen het legale veld wil blijven, herkent dit patroon en laat zich niet door de belofte van een oude methode het verkeerde circuit in lokken. De keuze voor een legale betaalmethode bij een legaal casino is daarmee tegelijk een keuze om aan de goede kant van de kanalisatie te blijven.
